E-ticarette başarıyı yakalamanın bir başka yolu görsellik

Yazımızın başlığında bahsi geçen konu, e-ticaret’te başarıyı yakalamanın bir başka yolu, Görsellik deyince aklımıza gelen ilk konu muhtemelen fotoğraf olacaktır, aslında bunu tasarım, tipografi, oran vb. birçok alt başlığa da indirgeyebiliriz, günümüz dünyasında bunların tümü birçok araştırmanın yapıldığı bir bilim dalı altında toplandı. “Görsel İletişim Tasarımı” Psikoloji, Sosyoloji gibi insan davranışlarını inceleyen bilimlerin araştırmalarından elde edilen bulguların ışığında ilerleyen Görsel İletişim Tasarımı, bizlere neyi nasıl ve hangi araçları kullanarak başarılı birer iletişimci olmanın yollarını göstermektedir. Bu yazımızda bunlardan birini, fotoğrafı incelemeye çalışacağız; fotoğraf tüm dünyada, bütün medeniyetlerde ve kültürel alt yapılarda gerçekliği yansıttığı konusunda ortak bir kanaatin yegâne simgesi olarak kabul edilir. “oysa manipüle edilmiş, birçok fotoğraf hepimizin hafızasında yer etmiş olmasına rağmen” bu kabulü ön şart olarak önümüze koyarsak şu sonuca ulaşırız; Fotoğraf gerçektir! Kendisini görmesem de, fotoğrafını gördüğüm ürünü satın alırım… günümüzde reklamlarını gördüğümüz sonuçları konusunda emin olmadığımız birçok ürün gibi. Kozmetik “Reklamındaki ünlünün porselen kıvamındaki yüzü” Giyim ”Reklamdaki manken gibi olacağımız hissi” vb. Oysaki bu ürünlerin sayfa tasarımları, TV reklamları, mağaza düzenleri algımızı yönetmek üzere hazırlanmış birer iletişim araçlarıdır. On yıllar önce dinlediğim bir konuşmacının Amerika’da market stant tasarımı eğitimi aldığını bunun uygulamaları ile algımızı nasıl etkilediklerini dinledikçe konuya ilgim iyice artmıştı. Konumuz e-ticaret olduğuna göre işimiz biraz daha zorlaşıyor, klasik satış yöntemlerinin pek işe yaramadığı, orada elde edilen bilgilerin yapıya uyarlanarak kullanılacağı bir ortamdan bahsediyoruz, mağaza sanal, müşteri ile temas yok, müşteri ürüne dokunamıyor kısacası alıcı ve satıcı farklı yerlerde, tek bir gerçeklik algısı var; Görsellik.. Nasıl bir AVM’deki mağazanın iç dekorasyonu için bir mimar ile yapılandırıyorsak, Sanal Mağazanın tasarımını da Görsel İletişim Tasarımcısına yaptırmak ve raflarına yerleştireceğimiz ürün veya hizmetin görüntülerini de en doğru, en etkin, tüketicinin görmek istediği açılardan fotoğraflamak zorundayız. Her yıl düzenli olarak yapılan Altın Örümcek web tasarım yarışması http://altinorumcek.com/altin-orumcek/altin-orumcek-odulleri/ birçok kriteri bir arada inceleyerek üretilen en başarılı web sitelerine ödüller veriyor. Bir web sitesinde gezinmek iyi planlanmış bir alışveriş merkezinde gezinmekten farksızdır, bilmem hiç dikkat ettiniz mi bazı AVM veya Mağazaları hızla terk etmek istersiniz, saatlerce dolaştığınız yerlerde vardır. Web sitelerde aynen bu yapıdadır, ya işinizi görür kaçar ya da uzun süre gezinirsiniz, bir bakmışsınız iki gün sonra kapınızda kocaman bir kargo paketi. Bu noktadan sonra Görsel iletişim tasarımının en önemli araçlarından biri olan Fotoğraf konusunu irdeleyelim; teknolojinin geliştiği, internet kullanımının ceplerimize girdiği günümüzde görsellik yaşamımızın en ücra noktalarına kadar girmiş bulunmaktadır “işte, evde, otobüste, restoran vb.” noktalarda kullandığımız iletişim aracı ”telefon, tablet, bilgisayar” ile birlikte fotoğraf günlük hayatımızın ayrılmaz parçası olmuştur. Bu denli yaşamın içinde olan bir araca sahip isek bunu en etkin biçimde kullanmanın yollarını öğrenelim. Arızalanan aracınızı servise, çürüyen dişinizi diş doktorunuza gösterdiğiniz gibi, işletmenizin hastalanan görsellerini profesyonel fotoğrafçıya yaptırın, biliyorum firmanızın depocusu Ahmet fotoğraf kursları alıyor ve şirket etkinliklerinde muhteşem fotoğraflar çekiyor, ürünlerinizi de çekebilir. Peki, Ahmet niye depocu? Eğer ürün fotoğrafı çekebilse sizinle çalışmazdı, Fotoğraf onun hobisi, tıpkı sizin hafta sonu balık tuttuğunuz gibi, balık pazarında dükkânınız var mı? Konuyu biraz daha açalım: Diyelim ki bir hizmet satıyorsunuz Ör: Konaklama, tesisinizin görüntülerini oluştururken mutlaka mekân fotoğrafı konusunda uzmanlaşmış bir profesyonelden hizmet alın. (profesyonel Fotoğrafçılar Moda, Mimari, ürün, Sanayi, Düğün, Yemek, Mücevher vb. konularda hizmet vermektedir, Fotoğrafçı teknik anlamda her şeyi çeker ama uzmanı olduğu konularda daha yetkindirler, deneyimleri konularında uzmanlaşmalarını sağlamıştır, tesisinizin mekânlarının saat kaçta doğru ışığı aldığı, odalarınız, restoranlarınız vb. noktaların nerelerden çekilmesi gerektiği bilirler) Bir ürün grubunu pazarladığınızı düşünürseniz de aynı mantıkla hareket etmeniz gerekir, Ürün fotoğrafı konusunda yetkin birileri ile çalışmanız gerekir. Ürün fotoğrafçıları da kategorilere ayrılır: Yemek, Mücevher, Sanayi ürünü, moda, tekstil, cam vb. Örneğin bir makas fotoğrafı çektiğinizi düşünelim Makasınızı daha iyi göstermek için ağzı açık ve uçları sağ üst köşeye bakar konumda çektiniz, Hata1: insanların %98’i sağ elini kullanır tutma yerleri solda olan görsel algıda aidiyet yaratmadığı için satın alma eylemini azaltır. Hata2: Yöresel adetler, kültürel alt yapılar, hurafeler, mitler vb. şeyler insanların alt beyinlerinde önemli bir yer tutar. Türkçede bir laf vardır” makası açık bırakma uğursuzluk getirir” alt beynimizde yer eden bu mit görselle karşılaştığımızda bizi harekete geçirerek satın almak üzere olduğumuz ürün ile ilgili olumsuz düşünmeye itecektir ve satın alma eğilimimizi azaltacaktır. Bu örnekleri çoğaltabiliriz e-ticaret sitelerinde müşterinin sayfalar arasında etkinlik göstermeden anlamsızca dolaşması ve satın almadan hızla siteyi terk etmesi sıklıkla rastlanan bir durum olarak görülür, bunun birçok nedeni vardır en önemlilerinden biride görsellerin tüketici grubunuzun algısına yönelik olmamasıdır, kozmetik ürünü sattığınızı ve sitenizin ana temasını oluşturan renk olarak sarıyı seçtiğinizi, kahve ve siyah tonlar ile de desteklediğinizi var sayalım. SARI: tehlike işaretidir(dikkat tabelaları) KAHVERENGİ: mekânı hızlı terk etme duygusu yaratır (Mc Donalts, Fast food restoranları) fakat siz kozmetik satıyorsunuz ürün tehlikeli mi? Niye incelemeleri için zaman bırakmıyorsunuz? Ürünün defolarımı zar? Ürün fotoğrafları çekilirken bunlar gibi konular dikkate alınmazsa satmamak üzere bir görsel tasarlarsınız (not: yukarıdaki örnek bir internet sitesinden alınmıştır, görsel tasarımları yeniden ele alındıktan sonra e-ticaret satışları, zincir mağazalarını yakalamıştır) Tekrar söylemekte fayda var! İletişim tasarımı bir bilimdir ve bir bilenle çalışmak size hız, zaman ve para kazandırır. Aydın Karadöller Şubat 2014